Nog geen reacties

Homilie bij het feest van de Heilige Familie

Download hier de liturgie van het feest van de Heilige Familie

Lezingen: Sir. 3,2-6.12-14; Kol. 3,12-21; Luc. 2,22-40

‘Vrouwen, weest onderdanig aan uw man’, klonk het twee jaar geleden tijdens een uitzending van de Eucharistie op de Vlaamse televisie. Dit citaat uit een brief van de apostel Paulus veroorzaakte politieke ophef. De Vlaamse minister van media vroeg zich af of het uitzenden van dit soort vrouwonvriendelijke uitspraken niet verboden moest worden. Wij hoorden in de tweede lezing een soortgelijke uitspraak. En ook wij kunnen er aanstoot aan nemen. Waar is de warmte en vrede van het Kerstkind gebleven, waar we een paar dagen geleden nog over hoorden? Ook kunnen we ons storen aan de eerste lezing van vandaag, waarin we hoorden over het het vijfde van de tien geboden: eert uw vader en uw moeder. Schrijver Maarten Biesheuvel, die geen makkelijke jeugd had gekend, stelde daarbij de terechte vraag: ‘wat als het rotlui zijn?’

Wordt het feest van de h. Familie aangegrepen om vrouwen en kinderen klein te houden? Is dat nu het christelijke familie-ideaal?De predikant van die vermaledijde uitzending op de Vlaamse TV, had verzuimd de uitspraak van Paulus, toe te lichten in zijn preek. Daardoor ontbrak de ervaringscontext en die van de Bijbel.

Kijken we naar de context van de meditatie van Jezus Sirach over het vijfde gebod, dan mogen we daarbij bedenken dat de tien geboden, die de relaties tussen mensen onderling en tussen mens en God met elkaar in verband brengen, dat die geboden beginnen met de verkondiging dat God het volk Israel heeft bevrijd van de slavernij in Egypte. Ouders hebben volgens Jezus de Sirach de taak om de herinnering aan deze bevrijding levend te houden en door te geven aan volgende generaties. Eren van vader en moeder staat bij hem dan ook vooral in het teken van de godsrelatie: door de generaties voor je, heb je toegang tot het bevrijdende handelen van God, want dat vond plaats binnen het concrete leven van jou voorouders. Dat kan alleen zo zijn, als ouders zelf leven binnen een relatie met God, die niet knecht, of klein maakt, maar juist bevrijd.

Als ouders hun kinderen dit overbrengen, betekent je ouders eren, ook de godsrelatie in levend houden. Ouders die hun kinderen onrecht aandoen, door geweld of misbruik, vallen zelf al buiten de bevrijdende godsrelatie, en eren niet Gods handelen. En dan wordt het eren van je ouders lastiger of onmogelijk.
Natuurlijk: wie opvoedt, maakt fouten. Als kind moet je soms mild omgaan met fouten van je ouders, zoals ouders ook mild behoren om te gaan met de misstappen van hun kinderen. Mildheid maakt dat de relaties door kunnen gaan en bevrijd worden van schuld, door vergeving en zachtmoedigheid. Als mildheid ontbreekt, gaat er iets kapot in de relaties tussen mensen en in de godsrelatie, die wij ontvangen via ouders en doorgeven aan kinderen.

Ook de lezing uit de brief aan de Kolossenzen vraagt om uitleg. Zetten we de uitspraken in Paulus’ brieven over de verhouding tussen mannen en vrouwen op een rij, dan zien we dat vooral de wederkerigheid en gelijkwaardigheid overheerst, met name als het gaat om een seksuele relatie. En ook vandaag horen we niet alleen iets over de houding van de vrouw ook iets over die van de man: ‘hebt u vrouw lief en weest niet humeurig tegen haar’. Dat klinkt natuurlijk nog niet gelijkwaardig, gehoorzamen of niet humeurig zijn zijn niet van gelijke orde. Hier klinkt toch wel sterk de toenmalige rolpatronen door. Zijn wij daar dan niet aan gebonden? Nee, want in de tekst van vandaag wordt vooral iets veel fundamentelers gezegd dan de woorden ‘gehoorzaamheid’, of ‘onderdanigheid’, die dus cultureel bepaald, en daarom niet een op een nagevolgd kunnen worden, als je tenminste recht wilt doen aan het evangelie. De fundamentele houding van een christen in de omgang met elkaar die Paulus propageert wordt niet gekenmerkt door een machtsverhouding, maar door: vergeving, verdraagzaamheid, goedheid, zachtheid, geduld, liefde, de vrede van Christus. Die tekenen de basishouding van een christen tegenover partner, kinderen, ouders. Hier spreekt Paulus niet binnen de culturele context van zijn tijd maar onderwijst hij in de dingen van God, en dat is het wezenlijke van de tekst van vandaag. En als je geeft om een relatie met jouw partner, ouders of kinderen, dan weet je hoezeer de houding waar Paulus over spreekt, steeds opnieuw leven kan geven.

Vandaag, in de week van Kerstmis kunnen we zeggen: alleen als vergeving, goedheid, zachtheid, geduld en liefde onze relaties bepalen, kan de geboorte van Christus op aarde vrucht dragen. Dit geldt zeker ook binnen de kerk, waar we als een familie rondom het Christuskind zijn vrede mogen ontvangen en steeds weer aan elkaar mogen schenken.

Vandaag vieren we dat Christus zelf de eerste dertig jaar van zijn aardse leven, leefde binnen een gezin. In het evangelie komen we dit gezin tegen in de tempel, binnen de traditie van het Joodse geloof. Lukas vertelt van Simeon en Hanna, beiden mensen met een innige Godsrelatie. Zij zien in het Christuskind heil, licht en bevrijding. Dit heil, dit licht en bevrijding hebben we gevierd in de kerstnacht, en hebben we misschien met vreugde kunnen delen in familiaire kring. Aan ons is het, om in onze relaties met ouders, kinderen, partners, geloofsgenoten het licht van Kerstmis en de bevrijding die God opnieuw schenkt in het Christuskind leidend te laten zijn, ook als de kersttijd weer voorbij is. Willen we dat echt? Mag tere en tedere Christuskind onze gids zijn?

Diaken Rob Polet

Reacties zijn gesloten.