Nog geen reacties

Homilie Allerzielen

Media vita in morte sumus, midden het leven zijn we door de dood omgeven. Deze woorden zijn de beginregels van een gregoriaans gezang waarvan de tekst teruggaat tot de VIIIste eeuw. Het was een gezang dat veel werd ingezet ten tijden van hongersnood, epidemieën en oorlogen, omstandigheden waarin de dood in ieders leven alom tegenwoordig was.

Zo erg als de middeleeuwse pestepidemieën hebben we het over het algemeen vandaag niet, al worden ook wij geconfronteerd met de kwetsbaarheid van het leven. De een meer dan de ander. En voor sommigen van ons was het afgelopen jaar niet alleen het jaar waarin er voor het eerst sinds lange tijd weer eens een virus met een enorme spanningswijdte losbrak, maar ook het jaar van verlies van een levens-partner, een moeder, vader of ander familielid, soms ook als gevolg van het virus. Hier binnen onze gemeenschap verloren we ook een aantal van ons vertrouwde gezichten, en ervoeren we de schok en het verlies die de dood kenmerken. Kwetsbaarheid ervaren we ook in ons midden door mensen die ernstig ziek zijn geworden, en soms een lang traject doorgaan van operaties en behandelingen, met ups en downs dit jaar moeten doorleven.

Hier in de Nicolaasbasiliek heeft, zoals in zovele kerken, het lijden en de dood een plaats. We zijn omgeven door kruiswegstaties die het lijden sterven tot aan de graflegging verbeelden. Een groot kruis hangt in de Martelarenkapel, we gedenken met name daar onze doden. Als je dat kruis goed bekijkt dan zie je dat het hout niet bestaat uit twee keurig geschaafde balken, maar dat het twee ruwe boomstammen zijn die Jezuslijden en sterven dragen. Het doet denken aan een XIIde eeuws glas-in-lood raam in de kathedraal van Chartres, dat gewijd is aan de passie van Chrisus. Ook daar is het kruis van Christus een soort boom en bovendien is het niet houtkleuring, maar groen. Een verwijzing naar de uitspraak van Jezus (in Lukas 23) tegen de vrouwen die om Hem treurden tijdens zijn lijdensweg: Als ze dit doen met het groene hout, wat het er dan gebeuren met het dorre?Het kruis, de dood van Christus, zo suggereren deze afbeeldingen, en de woorden van Jezus zelf, is niet het einde, maar draagt leven in zich.

De dood die niet het einde is, is ook het thema van de lezingen van vandaag. Zowel bij Jesaja als bij de lezing uit de Openbaring van Johannes, hoorden we van visioenen over een hemelse werkelijkheid, en beiden spreken van een bestemming van ons aardse leven voorbij de cirkel van lijden en dood die ons hier op aarde soms lijkt te omringen.

De dood is voor hen iets dat hoort bij ons aardse leven. Tegelijkertijd ligt op aarde niet onze eindbestemming. Heel concreet brengt het evangelie deze visioenen binnen onze historischewerkelijkheid als we horen over Jezus dood, en verrijzenis. Binnen de context van geloof in verrijzenis komen we ook samen vandaag op Allerzielen. We mogen dan wel omgeven worden door de kruis, die vormen geen gesloten cirkel. De lijdensweg van Christus is geopend naar het Oosten, waar de zon opkomt, en waar we, boven het hoogaltaar, het witmarmeren beeld zien van Christus die verrezen is. Een ontmoeting met lijden en dood staat in ons geloof binnen de context van het vertrouwen en de hoop op leven dat, door de dood heen, vernieuwd wordt in een domein buiten de tijd, buiten onze aardse geschiedenis, waar we toch al mee verbonden zijn. Want de doden deelden ooit ons leven, en wij zullen net als zij een aardse dood sterven. Daarom bidden wij voor overledenen, en kunnen zij voor ons bidden.

Hoop en vertrouwen op leven voorbij de dood mogen wij uitstralen, maar dat is niet altijd zo makkelijk gezegd als gedaan. Want ondertussen maken we het wel mee, mensen die ziek worden, lijden, soms gelukkig weer beter worden, soms sterven. Lijden en dood zijn ook niet glad te strijken met mooie of zalvende woorden, het kan gruwelijk zijn, zoals ook Jezus voorzag dat zijn eigen lijden gruwelijk zou zijn. Toch heeft Hij het op zich genomen om net als wij, te sterven. Door zijn dood is, zo leren de getuigen ons, wel aan het licht gekomen welke werkelijkheid er wacht op wie sterft in verbondenheid met Hem. Gaandeweg zijn zij tot het geloof gekomen dat  in het mysterie dat de dood voor ons is, ook een inwijding verborgen ligt in het mysterie van leven. In de eucharistieviering worden wij uitgenodigd door de priester dit geloofsmysterie te verkondigen, waarop wij antwoorden: Heer Jezus, wij verkondigen uw dood, en wij belijden tot Gij wederkeert dat Gij verrezen zijt. Deze uitnodiging tot verkondiging van dood en belijden van geloof in verrijzenis mag vruchtbaar worden in ons dagelijks leven. Dat kan als we, zoals vandaag, bidden voor onze overledenen, dat kan door bereid te zijn je in te laten met het lijden en sterven van mensen in jouw omgeving, met woorden, maar vooral met nabijheid en aandacht die in de lijdende en de stervende het vertrouwen kan sterken dat de dood geen gesloten cirkel is. Als u in het afgelopen jaar een dierbare hebt verloren dan hoop ik dat u vandaag ook kunt terugzien op zulke momenten.  Zou het niet mooi zijn als de vrucht van onze viering van Allerzielen onze omgang met lijden en sterven iets als een omkering kan zijn van de oude tekst? Dat we verder gaan vanuit een diepe overtuiging die uitstraalt: midden in het lijden en de dood, hopen en vertrouwen we op eeuwig leven?

Reacties zijn gesloten.