In het 125ste jaar van zijn bestaan is de St. Nicolaaskerk verheven tot “basilica minor”, ofwel basiliek. Dat gebeurde op 8 december 2012 tijdens een plechtige vesperviering, in aanwezigheid van kerkelijke en wereldlijke autoriteiten. Mgr. A. Dupuy, de apostolisch nuntius in Nederland, las het document voor waarin het besluit omschreven staat. De officiële naam van de kerk is nu Basiliek van de H. Nicolaas in Amsterdam – dat laatste omdat er ook een Nicolaasbasiliek staat in IJsselstein.

De eerste eucharistieviering in de eerste basiliek van Amsterdam had de volgende dag plaats. Tijdens deze hoogmis, die via Nederland 2 rechtstreeks op de tv te volgen was, heeft bisschop mgr. J. Punt het nieuwe altaar gewijd.

Verzoek

In de zomer van 2012 hadden het parochiebestuur van de H. Nicolaas en bisschop Punt het verzoek tot de verheffing ingediend. Enkele maanden later werd dat ingewilligd door het Vaticaan. De Congregatie voor de Goddelijke Eredienst in Rome motiveerde haar besluit met twee argumenten: de verering van de H. Nicolaas, stadspatroon van Amsterdam (“die befaamde bisschop van Myra”) en de devotie rond het Mirakel van Amsterdam, waarin de Nicolaas een belangrijke rol speelt, en die vanaf de Middeleeuwen haar plaats heeft gehad in de stad.

De nieuwe status is ook een erkenning van de vele generaties die zich in de afgelopen zeven eeuwen hebben ingezet voor het katholieke geloof in Amsterdam. Dat deden ze in vaak moeilijke tijden en onder beroerde omstandigheden. We denken onder meer aan de tijd na de Reformatie, toen de katholieke geloofspraktijk niet zichtbaar mocht zijn. Maar ook aan de ontkerkelijking van de vorige eeuw, die in Amsterdam leek te leiden tot sluiting van diverse kerken in de binnenstad.

Vrijwilligers

Dankzij vasthoudende vrijwilligers bleef de Nicolaaskerk behouden, en sindsdien is er zelfs sprake van een nieuwe bloeiperiode. De verheffing tot basiliek mag worden gezien als een eerbetoon aan al de “levende stenen” uit het recente en het verre verleden die zich voor deze parochie en kerk hebben ingezet. In een brief aan de parochianen schreef administrator mgr. J.G.M. van Burgsteden eerder: “Dit is een getuigenis van een inspirerende, missionaire parochiegemeenschap. Wij hopen dat kerk en gemeenschap in de komende jaren verder mogen groeien en bloeien.”

De Nicolaas is de 24ste basiliek in Nederland, en de derde in het bisdom van Haarlem-Amsterdam. De beide andere in het bisdom zijn de kathedrale basiliek van St. Bavo in Haarlem en de St. Jan in Laren. Bekende Nederlandse basilieken zijn verder de Sint Jan in Den Bosch, de Sint Servaas en de OLVrouwebasiliek in Maastricht en de “kleine Sint Pieter” in Oudenbosch. Al deze basilieken vallen in de categorie “basilicae minores” of “kleinere”. Er zijn vier “grotere”of maiores, alle in Rome: de St. Pieter, de St. Jan van Lateranen, de St. Paul buiten de Muren en de Maria Maggiore.

Brief

Hier volgt de tekst van de brief die tijdens de vesperviering op 8 december door de nuntius is voorgelezen:

Brief van de Congregatie voor de Goddelijke Eredienst
Op verzoek van de Hoogverheven en Hoogeerwaarde Heer Jozef Marianus PUNT, Bisschop van Haarlem‐Amsterdam, die bij brief van juli 2012 de beden en wensen van de geestelijkheid en de christengelovigen verwoordde, onderscheidt de Congregatie van de Goddelijke Eredienst en de Discipline van de Sacramenten, krachtens de haar vanwege Paus Benedictus XVI toegekende bijzondere volmachten, volgaarne de aan God toegewijde parochiekerk van de Heilige Nicolaas, bisschop, in Amsterdam in het gebied van voornoemd Bisdom, met de titel en de waardigheid van Basilica Minor vanaf 9 december 2012 met alle rechten en liturgische privileges die haar rechtens toekomen, nadat de toekenning van de titel publiekelijk is afgekondigd en met de jubel van een feestelijke plechtigheid naar behoren is gevierd.

In deze beroemde kerk immers roepen de gelovigen niet alleen de hemelse voorspraak bij God in van die beroemde bisschop van Myra, die een evangelisch leven leidde, alsmede zijn bescherming in alle gevaren, opdat voor hen de weg van het heil open en begaanbaar is. Ook vereren zij er het zeer beroemde Mirakel van eucharistische vroomheid in een sedert de Middeleeuwen voortdurende en stille cultus en genieten zij de heilzame gaven ervan, het Mirakel, dankzij hetwelk de toen nog kleine plaats met de waardigheid van de keizerskroon en uiteindelijk als hoofdstad van het Koninkrijk der Nederlanden is geëerd. Zulks met inachtneming van de voorschriften overeenkomstig het decreet “De titel van Basilica Minor”, uitgegeven op 9 november 1989. Aangezien er geen beletsels voorliggen.

Vanuit de zetel van de Congregatie voor de Goddelijke Eredienst en de Discipline van de Sacramenten, 12 oktober 2012,

Antonius Kardinaal Cañizares Llovera, prefect
Arthurus Roche, Aartsbisschop ‐ Secretaris